W zakończonym tygodniu globalne rynki akcji stale operowały w cieniu wojny na Bliskim Wschodzie. Efektem były spadki najważniejszych indeksów i w USA DJIA stracił 2,11 procent przy cofnięciu Nasdaqa Composite o 2,07 procent, gdy szeroki S&P500 oddał 1,90 procent. Podaż szczególnie dynamicznie przemaszerowała przez rynki europejskie, gdzie niemiecki DAX stracił 4,55 procent, gdy francuski CAC spadł o 3,11 procent. Analogicznie do dwóch poprzednich tygodni marca w centrum uwagi były ceny surowców energetycznych, z ropą i gazem na czele. Ataki na infrastrukturę paliwową w rejonie Zatoki Perskiej i zamrożenie żeglugi w Cieśninie Ormuz postawiły inwestorów przez pytaniami już nie tylko o długość konfliktu, ale skalę zniszczeń, których usuwanie potrwa miesiącami. Trzeci tydzień spadków indeksów – a w przypadku DJIA czwarty – spowodował, iż marcowe cofnięcia nabrały szczególnej dynamiki w Europie, gdzie główne średnie powiększyły straty w bieżącym miesiącu do przeszło 10 procent. W praktyce, trzytygodniowa przecena pchnęła Europę w korekty techniczne definiowane 10-procentowym cofnięciem od szczytu hossy. USA ciągle trzyma się relatywnie lepiej, ale Wall Street nie musi odpowiadać na zachowanie rynku walutowego, który umocnieniem dolara – i pośrednio osłabieniem euro czy funta – dokłada argumentów podaży na rynkach operujących w kontekście różnic kursowych. Sumując, w trzecim tygodniu wojny na Bliskim Wschodzie można było obserwować dalszą presję podaży, ale też różnicowanie poszczególnych rynków.

Relatywne lepsza postawa Wall Street jest związana z mniejszą zależnością gospodarki amerykańskiej od paliw z Bliskiego Wschodu – w istocie największe problemy będzie miała część gospodarek azjatyckich – ale nie ma wątpliwości, iż rynki amerykańskie mogą być odporne na mocniejsze przeceny przez krótki okres czasu. Kilka miesięcy podwyższonych cen paliw zwykle owocowało spowolnieniem gospodarczym w USA, a na horyzoncie pojawia się jeszcze problem scenariusza stagflacyjnego, w którym niski wzrost gospodarczy uzupełni się z wysoką dynamiką inflacji. Ponadto, wysokie ceny ropy powodują, iż gospodarka amerykańska ma równie duże szanse popaść w recesję. W istocie, ryzyko recesji w USA było podwyższone zanim na scenę wkroczył problem wojny na Bliskim Wschodzie. Dziś modele prognozowania recesji zaczynają sięgać i przekraczać poziom 50 procent, co oznacza, iż ryzyko wystąpienia recesji w USA jest znacząco wyższe. W takim układzie, obserwowana w ostatnim tygodniu relatywna siła Wall Street i odporność na spadki na świecie jawi się jako czasowa. Zakładem w tym układzie sił jest długość wojny i średniookresowy wpływ ataków rakietowych na ceny surowców. Jeśli po zakończeniu wojny ceny surowców szybko wrócą do poziomów sprzed kilku tygodni, to Wall Street będzie zapewne największym beneficjentem tego scenariusza. Jeśli ceny ropy pozostaną wysokie, to korekty na rynkach – również amerykańskich - będą najmniejszym wymiarem kary, jaką mogą otrzymać giełdy w kolejnych kilku tygodniach. 

Zarysowany powyżej scenariusz oznacza, iż w bliskim terminie giełdy będą poruszały się w rytmie obaw przed eskalacją i nadziejami na deeskalację lub zakończenie wojny na Bliskim Wschodzie. Pochodną musi być zmienność, która pozostanie adekwatnie wysoka do skali emocji, jakie będą wzbudzały doniesienia z rejonu Zatoki Perskiej. W średnim terminie kluczem do nastrojów będzie wycenianie skali szkód już nie tylko dla rynków ropy czy gazu, ale też innych sektorów gospodarczych, które będą borykały się z zatrzymaniem łańcuchów dostaw. W pewnym ujęciu, obecny kryzys na Bliskim Wschodzie może stać się mieszanką załamania się łańcuchów dostaw z okresu pandemii COVID oraz presji na gospodarki z rynku paliw po wybuchu wojny na Ukrainie. Mieszanka tych dwóch wydarzeń w okresie 2020-2022 zaowocowała wzrostem inflacji i efektami, które do dziś są odczuwalne w poszczególnych gospodarkach. Zarysowany układ sił jawi się zatem jako stosunkowo prosty. Szybkie zakończenie wojny na Bliskim Wschodzie powinno przełożyć się na szybkie zakończenie spadków, po których pojawi się czas szacowania skali strat, jakie poniosą poszczególne gospodarki w wyniku wojny w strategicznym punkcie światowego handlu. Przedłużający się konflikt nie zostawi inwestorom szerokiego pola wyboru i rynki zaczną pozycjonować się pod krótszą lub dłuższą recesję, co będzie oznaczało znaczące pogłębienie obecnych, ciągle płytkich przecen i wejście w całkowicie czytelne bessy.

Adam Stańczak
Analityk DM BOŚ 
Wydział Analiz Rynkowych
Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A.